KlasKrak
Thuis oefenen › Lezen
Klanken, geen letternamen: zo klinken de letters
In het eerste leerjaar leert je kind elke letter als een klank. De m is mmm, niet em, en de s is sss, niet es. Alleen met klanken kan je kind letters aan elkaar plakken tot een woord: m-aa-n wordt maan, em-aa-en wordt niets. Hieronder hoor je hoe elke klank klinkt.
Bijgewerkt op 4 oktober 2026
Wat je kind in de klas leert
- Letter en klank aan elkaar koppelen. Je kind ziet een letter en zegt de klank, of hoort een klank en zoekt de letter.
- Korte en lange klinkers. De a van kat en de aa van maan zijn twee verschillende klanken. Je kind leert het verschil horen.
- Klanken van twee letters. ie, oe, eu, ui, ei, ij, ou en au zijn telkens één klank, geschreven met twee letters.
- Klinkers en medeklinkers. Je kind leert het onderscheid, en tegen het einde van het jaar leest het alle letters vlot.
In het leerplan Op.stap: 1.5.GL1.5 (de koppeling tussen klank en letter), 1.5.GL1.4 (korte en lange klinkers horen), 1.5.GL1.3 (klinkers en medeklinkers) en 1.2.GL1.4 (alle letters en lettercombinaties vlot lezen).
Zo klinken de klanken
Tik op een klank om hem te horen. Het zijn dezelfde klanken als in de app.
Korte klinkers
De i en de u zijn moeilijke klanken. Het is de korte i van vis, niet de lange ie van tien, en de korte u van bus, niet de lange uu van vuur. Los klinken ze misschien vreemd kort, maar zo leert je kind ze in de klas: klankzuiver.
Lange klinkers
Klanken van twee letters
De ei en de ij klinken hetzelfde, net als de ou en de au. Welke je schrijft, leert je kind gaandeweg.
Klanken die je kan rekken
Die mag je even aanhouden: mmm, sss, fff. Zo plakken ze makkelijk aan de volgende klank.
Korte klanken
Die zeg je kort, zonder er een "uh" achter te plakken: p, niet puh.
Aan het begin of het einde van een woord
Zo oefen je thuis, zonder scherm
-
Rek wat je kan rekken
Zeg de m als mmm en de s als sss, en houd ze even aan. Korte klanken zoals p, t en k zeg je net zo kort als in een woord.
-
Zoek de eerste klank
"Met welke klank begint maan?" Mmm. Of speel "Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, en het begint met sss." Een sok? Een sleutel?
-
Letters in het dagelijks leven
Magneetletters op de koelkast, letters op een doos cornflakes, de eerste letter van de naam van je kind: zeg telkens de klank, niet de naam.
-
Kort of lang?
Zeg twee woorden en laat je kind het verschil horen: man en maan, bos en boos, zon en zoon. Welke klinkt langer?
-
Volg de klas
Oefen alleen de letters die al aan bod kwamen. In de schoolagenda of de klasbrief staat vaak welke letter deze week nieuw is.
Waar kinderen vaak op vastlopen
- Letternamen uit het alfabetliedje. Veel kinderen kennen al "a, bee, cee" uit de kleuterklas. Dat is geen probleem, maar om te lezen tellen de klanken. Help door zelf altijd de klank te zeggen.
- Een "uh" achter korte klanken. Puh-a-tuh plakt niet tot pat. Zeg de p en de t zo kort mogelijk.
- De b en de d omdraaien. Veel kinderen spiegelen ze in het eerste leerjaar. Dat is normaal en gaat meestal vanzelf over.
- Kort en lang door elkaar. Man lezen als maan of omgekeerd. Laat je kind luisteren naar de lengte van de klank, en kijk samen of er één a of twee staan.
Gratis werkblad: letterkaartjes
Alle klanken van hierboven op kaartjes om uit te knippen. Leg er samen woordjes mee, zoek de klank die je zegt, of speel memory met twee sets. Gebruik alleen de kaartjes van de letters die al in de klas aan bod kwamen.
Download het werkblad (pdf) Eén blad A4, gratis en zonder inschrijving. Vrij te kopiëren voor thuis en in de klas.Zo oefent KlasKrak het
Het blok Letters heeft vijf spelletjes. In Welke letter hoor je? hoort je kind een klank en kiest het de letter. In Letter en plaatje en Zoek de letter koppelt het letters aan woorden en zoekt het een letter terug. In Zeg de klank zegt het zelf de klank hardop en duidt het aan of het gelukt is. In Kort of lang? hoort het het verschil tussen een korte en een lange klank, zoals in man en maan of bos en boos.
Elke klank is ingesproken zoals in de klas: mmm, niet em. Jij kiest welke letters al aan bod kwamen. De vijf letterspelletjes zijn gratis, zo vaak je wil. Wil je dat je kind jouw stem hoort, dan neem je de klanken zelf op.
Vragen van ouders
Moet mijn kind het alfabet kennen?
Niet om te leren lezen. In het eerste leerjaar gaat het om de klanken. De letternamen komen later van pas, bijvoorbeeld om een woord te spellen of in een woordenboek te zoeken.
Waarom schrijf je hond met een d als je een t hoort?
Aan het einde van een woord klinkt de d als een t, en de b als een p. Je kind leert dat in de loop van het eerste leerjaar, als het woorden zoals hond en web leest (Op.stap 1.2.GL1.22).
In welke volgorde komen de letters?
Dat hangt af van de leesmethode van de school. Elke methode heeft een eigen volgorde. Vraag het aan de juf of meester, of kijk in de schoolagenda.
Meer gidsen: hakken en plakken, de Vlaamse schoolletter en alle gidsen.